Πριν την επιλογή της εξωσωματικής γονιμοποίησης για την αντιμετώπιση της υπογονιμότητας της γυναίκας ο ιατρός συμβουλεύει το ζευγάρι να γίνει εκτίμηση του σπέρματος. Η ανδρική υπογονιμότητα αναφέρεται στην ανικανότητα ενός άνδρα να προκαλέσει εγκυμοσύνη σε μια γόνιμη γυναίκα και επηρεάζει σε μεγάλος ποσοστό την σύλληψης της γυναίκας. Στατιστικά, περίπου το 7% όλων των ανδρών παρουσιάζει υπογονιμότητα, η οποία οφείλεται συνήθως σε ανεπάρκειες του σπέρματος.
Ανδρική υπογονιμότητα
Αίτια
Ενδεικτικά αναφέρονται κάποιοι από τους κύριους παράγοντες που σχετίζονται με την ανδρική υπογονιμότητα:
- Ανοσοποιητική στειρότητα, η οποία επηρεάζει μεγάλο ποσοστό των στείρων ζευγαριών, το ποσοστό εκτιμάται ότι μπορεί να φτάνει και το 30%
- Χρωμοσωμικές ανωμαλίες και οι γενετικές μεταλλάξεις αντιπροσωπεύουν σχεδόν το 10-15% όλων των αρσενικών περιπτώσεων υπογονιμότητας
- Φλεγμονές/λοιμώξεις των όρχεων/επιδυδιμίδας (χλαμύδια, ουρεόπλασμα, μυκόπλασμα κτλ)
- Αυξημένος κατακερματισμός του DNA του σπέρματος ( μια σημαντική αιτία που συχνά παραβλέπεται)
- Σύνδρομο Klinefelter, μια από τις πιο γνωστές αιτίες υπογονιμότητας στον άνδρα η οποία επηρεάζει 1 στους 500-1000.
- Μικροελλείψεις Χρωμοσώματος Υ εμφανίζεται σε 1 στους 2000 άνδρες με συμπτώματα όπως αζωοσπερμία (χωρίς παραγωγή σπερματοζωαρίων), ολιγοζωοσπερμία (μικρός αριθμός σπερματοζωαρίων) ή θα παράγουν σπερματοζωάρια (τερατοζωοσπερμία). Μελέτες έχουν δείξει ότι αυτό είναι ένα κληρονομικό χαρακτηριστικό.
- Άλλες αιτίες περιλαμβάνουν την ηλικία, νεοπλάσίες, π.χ. seminoma, τραύμα στην ευρύτερη περιοχή, καρκίνο των όρχεων, γενικά η ιδιοπαθής ολιγοσπερμία (η ανεξήγητη έλλειψη σπερματοζωαρίων αντιπροσωπεύει το 30% της ανδρικής υπογονιμότητας), παθογένειες που παρεμποδίζουν την επαρκή υποστήριξη των όρχεων όπως κιρσοκήλη (διατεταμένες φλέβες στο όσχεο), η παχυσαρκία, χρήση ναρκωτικών, υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ, φαρμακευτική αγωγή, το κάπνισμα και άλλα.
Διάγνωση
Η διάγνωση της υπογονιμότητας του άνδρα συνήθως ακολουθεί την αδυναμία γονιμοποίησης μιας γυναίκας. Ο ιατρόςς θα ζητήσει αρχικά ιατρικό ιστορικό και θα προχωρήσει σε φυσική εξέταση. Συνήθως χρειάζονται δύο ξεχωριστές αναλύσεις σπέρματος. Ο ιατρός μπορεί να ζητήσει και εξετάσεις αίματος για να αναζητήσει ορμονικές ανισορροπίες, ιατρικές παθήσεις ή γενετικά προβλήματα.
Ιατρικό Ιστορικό
ο ιατρικό ιστορικό περιλαμβάνει προηγούμενες προσβολές των όρχεων ή του πέους (στρέψη, κρυψορχία, τραύμα), λοιμώξεις (παρωτίτιδα, ορχίτιδα, επιδιδυμίτιδα), και περιβαλλοντικούς παράγοντες όπως υπερβολική θερμότητα, ακτινοβολία, φάρμακα και χρήση ναρκωτικών. Το χειρουργικό ιστορικό επίσης παίζει ρόλο αφού μπορεί να διαγνωστούν άλλες παθήσεις που επηρεάζουν την γονιμότητα στον άνδρα. Τέλος το οικογενειακό ιστορικό βοηθάει σε περίπτωση που υπάρχουν γενετικά προβλήματα.
DNA Fragmentation
Σπερματογράφημα και Μέτρηση του Κατακερματισμού DNA
Το σπερματογράφημα ελέγχει κατά προσέγγιση τον αριθμό συνολικών σπερματοζωαρίων, την κινητικότητα του σπέρματος, την πρόοδο της εξέλιξης και το ποσοστό σπέρματος με φυσιολογική μορφολογία.
Το σπερματοζωάριο “κουβαλάει” το γενετικό υλικό του άνδρα που σε συνδυασμό με το γενετικό υλικό της γυναίκας (ωάριο) θα δώσει μέσω της γονιμοποίησης ένα υγιές έμβρυο που κατά συνέπεια θα οδηγήσει στην εμφύτευση στη μήτρα και έτσι στην κύηση. Όταν το γενετικό υλικό αυτό έχει βλάβη (υψηλά ποσοστά κατακερματισμού) αυτό έχει σαν συνέπεια μειωμένα ποσοστά γονιμοποίησης, εμφύτευσης και κύησης.
Δείγμα αίματος
Η ορμονική εξέταση του αίματος περιλαμβάνει τον προσδιορισμό των επιπέδων FSH και της τεστοστερόνης. Η αιματολογική εξέταση μπορεί να διαγνώσει κάποιες γενετικές αιτίες υπογονιμότητας, όπως το σύνδρομο Klinefelter ή κυστική ίνωση.
Υπέρηχος
Ο υπέρηχος χρησιμοποιείται όταν υπάρχει υποψία συγκεκριμένων παθήσεων όπως βλαβες στους όρχεις.
Πρόληψη
Αν και δεν είναι πάντα εφικτή η πρόληψη για την μείωση εμφάνισης της ανδρικής υπογονιμότητας προτείνονται τα παρακάτω:
- Αποφυγή καπνίσματος, χρήσης ναρκωτικών, κατανάλωση αλκοόλ και η υπερβολική θερμότητα στους όρχεις
- Προτείνεται επίσης να υπάρχει καθημερινή άσκηση, όπου το άθλημα μπορεί να προκαλέσει κάποιο τραυματισμό των όρχεων να χρησιμοποιείται ο απαραίτητος προστατευτικός εξοπλισμός, υγιεινή διατροφή και συχνή σεξουαλική επαφή..
Θεραπεία / Αντιμετώπιση
Οι θεραπείες ποικίλλουν ανάλογα με την πάθηση και τον βαθμό της υπογονιμότητας, λαμβάνοντας επίσης υπόψη και την γονιμότητα της γυναίκας.
Ανάλογα, λοιπόν, με τον λόγο της υπογονιμότητας μπορεί να επιλεχθεί φαρμακευτική, ορμονική ή χειρουργική αντιμετώπιση. Σε κάποιες περιπτώσεις, όπου δεν υπάρχουν άλλες συνέπειες, μπορεί να επιλεχθεί η λύση της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής (όπως σπερματέγχυση ή IVF/ICSI) προκειμένου η γυναίκα να μείνει έγκυος.